İnsan Hakları Hukuku
AİHM’e Başvuru Süresi: Dört Aylık Süre Ne Zaman Başlar?
AİHM başvurularında dört aylık hak düşürücü sürenin başlangıcı, takvim aylarıyla hesaplanması, iç hukuk yolları ve geçerli başvurunun şartları.
Dört aylık hak düşürücü süre
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 35’inci maddesi uyarınca AİHM’e başvuru, kural olarak etkili iç hukuk yollarının tüketilmesini sağlayan nihai karardan itibaren dört ay içinde yapılmalıdır. Sürenin kaçırılması, ihlal iddiasının esası incelenmeden başvurunun kabul edilemez bulunmasına neden olabilir.
Süre hangi tarihten başlar?
Başlangıç yalnızca kararın üzerinde yazan tarihe bakılarak belirlenemez. Kararın açıklanması, başvurucuya veya avukatına tebliği ve içeriğinin öğrenilmesi dosyaya göre değerlendirilir. Karar ve tebliğ belgeleri korunmalıdır.
Etkili iç hukuk yolu bulunmuyorsa olay veya işlem tarihi başlangıç bakımından önem taşıyabilir. Bu nedenle her durumda en yüksek mahkemenin kararını beklemek gerektiği varsayılmamalıdır.
Dört ay, 120 gün değildir
Süre takvim aylarıyla hesaplanır; dört ay her dosyada 120 gün değildir. Son günün cumartesi, pazar veya resmî tatile denk gelmesi süreyi kendiliğinden sonraki iş gününe uzatmaz. İç hukukta uygulanan süre kurallarının AİHM başvurusuna aynen uygulanacağı varsayılmamalıdır.
Geçerli başvuru nasıl yapılır?
Mahkeme İçtüzüğü’nün 47’nci maddesindeki şartları karşılayan resmî form; gerekli bilgiler, imzalar ve destekleyici belgelerle birlikte süresinde gönderilmelidir. Olaylar, şikâyetler, iç hukuk yolları ve süreye uyum açıkça açıklanmalıdır. Eksik dosyanın daha sonra tamamlanacağı düşüncesiyle süre geçirilmemelidir.
Mahkemenin genel başvuru usulünde dosya posta yoluyla gönderilir. Faks gönderilmesi dört aylık süreyi kesmez. Postalama işlemi son güne bırakılmamalı ve gönderim kanıtları saklanmalıdır.
Yeniden inceleme talebi süreyi uzatır mı?
Olağanüstü bir başvuru veya yeniden inceleme talebi süreyi otomatik olarak yeniden başlatmaz. İlgili yolun etkinliği ve şikâyetin yeniden incelenip incelenmediği önemlidir. Her yeni ret kararının yeni bir dört aylık süre verdiği düşünülmemelidir.
Bir bakışta süre kuralları
| Konu | Temel kural |
|---|---|
| Başvuru süresi | Kural olarak dört ay |
| Başlangıç | Nihai kararın açıklanması, tebliği veya öğrenilmesi dosyaya göre incelenir |
| Etkili iç hukuk yolu yoksa | Olay veya işlem tarihi önem taşıyabilir |
| Hesaplama | Takvim ayları; sabit 120 gün değildir |
| Son gün tatilse | Kendiliğinden sonraki iş gününe uzamaz |
| Ofise form veya WhatsApp mesajı | AİHM başvurusu değildir; süreyi korumaz |
| Resmî başvuru | İçtüzük m. 47’ye uygun dosyanın süresinde gönderilmesi |
Ön inceleme formu süreyi durdurmaz
Bir avukata danışmak, dosya hazırlığına başlamak veya bu sitedeki ön inceleme formunu göndermek AİHM’e başvuru değildir. Ofisin yanıtı beklenirken süre işlemeye devam eder. İlk iş, karar ve tebliğ belgeleriyle son tarihi belirlemektir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; başlangıç ve bitiş somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.
Bu yayın genel bilgi amacı taşır; hukuki görüş veya somut bir dosyaya ilişkin danışmanlık değildir. Mevzuat ve içtihat değişebilir. Özellikle dava ve başvuru süreleri bakımından gecikmeden hukuki yardım alınmalıdır.