Bankadaki Hesaplarıma Bloke Konuldu, Ne Yapmalıyım?

İlk adım: blokenin hukuki dayanağını öğrenin

Hesabınızdan para çekememeniz, tek başına blokenin nedenini göstermez. Mahkeme hükmünün icrası kapsamında haciz, dava devam ederken verilen bir ara emri ve bankanın farklı bir hukuki veya sözleşmesel gerekçeyle uyguladığı kısıtlama aynı şey değildir. Bu yazı, özellikle Fasıl 6 Hukuk Muhakemeleri Usulü Yasası kapsamında hükümlü borcun tahsili için banka hesaplarının haczini ele alır.

Bankadan kısıtlamanın dayanağını, varsa mahkeme ve dava numarasını, müzekkere veya yazının tarihini, bloke edilen tutarı ve hangi hesapları kapsadığını yazılı olarak isteyin. Dayanak belgeyi görmeden her blokeye aynı itiraz yolunun uygulanacağını varsaymayın.

75A maddesi: banka hesabının haczi nasıl gerçekleşir?

75A(1), bir para hükmü nedeniyle aleyhine haciz müzekkeresi dosyalanan kişinin KKTC’deki banka veya kooperatiflerde tek başına ya da başkalarıyla ortak tuttuğu hesaplarda bulunan paraların haczine imkân verir. Önceden iyi niyetle edinilmiş mülkiyet, rehin ve yükümlülük hakları saklıdır.

75A(2) uyarınca mahkemenin veya yetkilendirilmiş mukayyit ya da icra memurunun yazısı üzerine banka, hesap bulunup bulunmadığını, bakiyeyi ve hesap üzerindeki yükümlülükleri derhal yazılı olarak bildirir. 75A(3) kapsamındaki yazıda belirtilen miktarın borçluya veya üçüncü kişiye ödenmesi, teminat yapılması, yükümlülük altına konulması ya da borçlunun adından çıkarılması engellenir.

75A(7), haczedilen paranın mahkeme veya yetkilendirilmiş görevlinin bildirimiyle Yüksek Mahkeme veya mahkeme hesabına ya da maliyeden sorumlu bakanlığa aktarılmasını düzenler. Bankanın parayı kısıtlaması ile paranın icra sürecinde aktarılması farklı aşamalardır.

Bloke tutarı sınırsız değildir

75A(3) kapsamında yazıda belirtilen miktar, hükümlü borç ile masrafların toplamını aşamaz. Hesap bakiyesinin tamamı borcu aşsa da bu hüküm, borç ve masrafları aşan sınırsız bir haciz yetkisi vermez.

Birden fazla bankada veya hesapta bloke varsa bütün yazılar ve bakiyeler birlikte incelenmelidir. Güncel borç hesabını, yapılan ödemeleri ve bloke tutarlarını karşılaştırın; yanlış hesap, ödenmiş borç veya fazla kısıtlama iddiasını belgeleriyle ilgili mahkemenin önüne getirmek gerekir.

Maaş hesabı: bir aylık maaş koruması ve ayrı kesinti usulü

75A(4), haciz konulan hesaba aylık veya belirlenmiş başka dönemlerde maaş yatırılması halinde bir aylık maaş miktarını bu madde kapsamındaki hacizden muaf tutar. Bu, hesaptaki bütün birikimin veya bütün gelecekteki maaşların otomatik olarak haciz dışında kalması anlamına gelmez. Maaşın kaynağı ve miktarı bordro, banka hareketleri ve işveren yazısıyla ortaya konulmalıdır.

Aynı fıkra, 91A maddesinin uygulanmasını engellemez. 91A uyarınca maaş veya ödeneğin bir kısmının doğrudan alacaklıya ödenmesine mahkeme karar verebilir. Mahkeme; borçlunun ve ailesinin gelirlerini, bakmakla yükümlü olduğu kişileri ve insan onuruna yaraşır asgari yaşam için gerekli miktarı dikkate alır. Türkiye hukukundaki sabit bir maaş haczi oranı KKTC’ye kendiliğinden uygulanamaz.

91A(6), nafaka ve sosyal yardım maaşlarını bu maddenin kapsamı dışında bırakır. Bu istisna, farklı hukuki dayanakla konulan her tür bloke için genel bir muafiyet olarak yorumlanmamalıdır. 91A(7), koşullardaki esaslı değişiklik üzerine emrin gözden geçirilmesine, değiştirilmesine veya kaldırılmasına imkân verir.

Ortak hesapta başkasına ait para varsa

Ortak hesap olması haczi kendiliğinden önlemez. Ancak 75A(6), haczedilen hesapta hak iddia eden üçüncü kişiler için 21’inci maddenin uygulanacağını açıkça belirtir. Hesap sahibi diğer kişi, para üzerindeki hakkının belirlenmesi için mahkemeye başvurabilir.

Paranın kaynağını gösteren dekontlar, gelir belgeleri ve hesap hareketleri önemlidir. Sadece hesabın ortak olması veya sözlü bir sahiplik açıklaması yeterli kabul edilmemelidir. Başvuruda, hakkın kapsamı ve gerçekten kime ait olduğu somut belgelerle açıklanmalıdır.

İcra hükümleri bir bakışta

Blokenin kaldırılması için hangi yol izlenir?

Önce hüküm, haciz müzekkeresi, bankaya gönderilen yazı ve borç hesabı birlikte incelenir. Borcun ödenmesi, yanlış kişinin hesabının etkilenmesi, korunan maaş miktarı, üçüncü kişiye ait para veya tutar hatası farklı hukuki talepler gerektirir.

78’inci madde, ilgili kişilerin dinlenmesi veya kendilerine ihbar verilmesi sonrasında mahkemenin haczedilen para veya mal hakkında uygun emir vermesine ve müzekkereyi serbest bırakmasına imkân tanır. İstenen düzeltme veya kaldırmanın gerekçesi ve kapsamı somut olarak açıklanmalıdır. Mahkeme kaynaklı bir kısıtlamanın kaldırılması için bankaya yalnızca sözlü itiraz etmek yeterli değildir.

Ödeme yaptıysanız dekontu, hangi borca mahsup edildiğini ve kalan borç hesabını dosyaya sunun. Uzlaşma veya taksit anlaşmasının mevcut haczi kendiliğinden kaldırdığını varsaymayın; ilgili yazı veya emrin değiştirilmesi ve bankaya bildirilmesi de sağlanmalıdır. Başvuru yapmak tek başına işlemleri durdurmaz; gerekli ise durdurma veya koruyucu emir ayrıca talep edilmelidir.

Taksit ve ödeme gücünün değerlendirilmesi

86–88’inci maddeler, ödenmemiş hükümlü borç için borçlunun mali durumunun mahkemede incelenmesini düzenler. 91’inci madde kapsamında mahkeme, uygun gördüğü miktar ve zamanlarda taksitle ödemeye yön verebilir.

91(2) gereğince taksit belirlenirken aylık gelir ve borçlunun ailesiyle birlikte insan onuruna yaraşır asgari koşullarda yaşaması için ihtiyaç duyduğu para dikkate alınır. Kira, bakmakla yükümlü olunan kişiler, düzenli giderler ve gelir durumu belgelenmelidir. Taksit kararı ile hesap haczinin akıbeti dosya kapsamında ayrıca netleştirilmelidir.

Başvuru öncesi hazırlık

1. 01
   Belgeyi alın

   Bankadan blokenin dayanağını, dosya numarasını ve kısıtlanan tutarı yazılı olarak öğrenin.

2. 02
   Borcu ve hesapları karşılaştırın

   Hüküm, masraflar, ödemeler ve bütün bloke tutarlarını bir araya getirin.

3. 03
   Korunan miktarı ve hakları belgeleyin

   Maaş bordrosu, hesap hareketleri ve üçüncü kişiye ait paranın kaynağını hazırlayın.

4. 04
   Uygun mahkeme başvurusunu yapın

   Dosyanın niteliğine göre düzeltme, kaldırma, hak tespiti veya diğer gerekli emirleri talep edin.

5. 05
   Bankaya bildirimi takip edin

   Verilen emir veya yazının bankaya ulaşmasını ve hesapta uygulanmasını kontrol edin.

Bilgilendirme notu

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Ceza soruşturması, idari işlem, ara emri veya bankanın kendi alacağıyla ilgili kısıtlamalar farklı kurallara tabi olabilir. Başvuru usulü ve süreleri dayanak belgeye göre değerlendirilmelidir; tüm banka blokeleri için tek bir itiraz süresi veya otomatik kaldırma yolu yoktur.